Κυριακή, 24 Σεπτεμβρίου 2017

«Άσε με να κάνω τα δικά μου λάθη»



Κάθε παιδί μεγαλώνοντας με ποικίλους τρόπους ζητάει, παρακαλάει, φωνάζει ή ουρλιάζει: «Άσε με να κάνω τα δικά μου λάθη». 

Ο γονιός έχοντας τη γνώση και την εμπειρία προσπαθεί να το προστατεύσει, να μη πληγωθεί, να μην απογοητευθεί, να μην προδοθεί… να ζήσει μια όσο το δυνατόν πιο εύκολη και όμορφη ζωή. Κι αυτό ιδανικά θα ήταν το ζητούμενο για όλους μας… όμως, υπάρχει τρόπος να μάθουμε μόνο με βάση τις υποδείξεις των άλλων, μόνο ακολουθώντας συμβουλές και πόσο σίγουρος μπορεί να είναι ο γονιός ότι οι συμβουλές που δίνει αφορούν την προσωπικότητα και καλύπτουν τις ανάγκες του παιδιού και δεν πηγάζουν από δικές του ανάγκες, ανασφάλειες ή φόβους; 

Πόσο εφικτό είναι να μάθουμε μέσα από τις υποδείξεις των άλλων, όσο κι αν μας αγαπάς ο Άλλος, όσο κι αν θέλει μόνο το καλό μας;


Πόσο μπορούμε να αποκτήσουμε εμπειρία χωρίς να δοκιμάσουμε, χωρίς να βιώσουμε, χωρίς να αποτύχουμε, χωρίς να πληγωθούμε;

Σε καμία περίπτωση δεν είναι το ζητούμενο οι απογοητεύσεις, οι στεναχώριες, οι πληγές και οι αποτυχίες, όμως, είναι ο μόνος τρόπος για να αναζητήσουμε αυτά που στον καθένα μας ταιριάζουν καλύτερα… 

Ως παιδιά ζητάμε:  
«Άσε με να κάνω τα δικά μου λάθη».

Από τους γονείς που και οι ίδιοι, ως παιδιά, την ίδια απαίτηση είχαν από τους δικούς τους γονείς και το πιο πιθανό είναι να βρήκαν τρόπους να το διεκδίκησαν και να το κατάφεραν. Και αφού το κατάφεραν νιώθουν πολύ δυνατοί για να προστατεύσουν τα παιδιά τους.

Τα παιδιά, όμως, πως θα μπορέσουν να αποδείξουν ότι μπορούν να τα καταφέρουν; Πώς θα γνωρίσουν τον εαυτό τους; Πώς θα μάθουν; Πώς θα αναπτυχθούν;

Η μάθηση για τη ζωή, η γνώση για τον εαυτό είναι κυρίως βιωματική. Πώς θα μπορέσουν, λοιπόν, τα παιδιά να μάθουν χωρίς να δοκιμάσουν, χωρίς να πειραματιστούν;

Και αυτό δε σημαίνει πως οι γονείς είναι αδιάφοροι ή θα πρέπει να είναι αδιάφοροι. Οι γονείς μπορούν να είναι υποστηρικτικοί συνοδοιπόροι σε αυτή την πορεία, να είναι κοντά στο παιδί με διακριτικό και σταθερό τρόπο, ενθαρρύνοντάς το ή στηρίζοντάς το στις επιλογές του, συζητώντας τις εναλλακτικές που υπάρχουν… χωρίς επικρίσεις, χωρίς αποδοκιμασίες, αποφεύγοντας να του υπενθυμίζουν «εγώ σου τα έλεγα», «ας με άκουγες», «πάλι βλακείες κάνεις», «ποτέ δεν θα πάρεις μια σωστή απόφαση». 

Με μια διακριτική παρουσία δίπλα στο παιδί, ο γονιός επιτρέπει στο παιδί να αναπτύξει την προσωπικότητά του, να δοκιμάσει και να φτιάξει τα δικά του όρια, να δομήσει τη δική του ταυτότητα.   

Φοβίες, άγχη, εμμονές…



Όλα αυτά έχεις σκεφτεί πόσο σε εμποδίζουν να ζήσεις;
Μένεις συχνά μακριά από την ίδια τη ζωή σου, γιατί σκέφτεσαι πόσο αγχωτική ή φοβική είναι μια κατάσταση.

Φόβοι, διαρκώς βρίσκεσαι μέσα σε πολλαπλούς φόβους. Ζεις με τη σκέψη: «τι θα συμβεί, αν…». Φόβοι για το άγνωστο και το μη οικείο, φόβοι για την αποτυχία και την εγκατάλειψη, φόβοι για πιθανές απώλειες στη ζωή, φόβοι για απόρριψη.
Και το κοινό που συνοδεύει όλους αυτούς τους φόβους είναι η εσωτερική φωνή που σου ασκεί κριτική και σου υπενθυμίζει πόσο πιθανό είναι να μην καταφέρεις να αντιμετωπίσεις αυτά που φοβάσαι.

Οι φόβοι, όμως, συνήθως μένουν σε επίπεδο σκέψης, γιατί δεν θέλεις να τους βιώσεις. Είναι πολύ πιθανό να έχεις περάσει τη ζωή σου μέχρι τώρα, χωρίς να ζεις, με τον φόβο ότι μπορεί να βιώσεις αυτούς τους φόβους.

Τελικά τι είναι προτιμότερο; Να μην ζεις τίποτα για να μην συναντήσεις κάποιον από τους φόβους σου ή να ζεις ελεύθερος και απαλλαγμένος από αυτούς τους φόβους και σε περίπτωση που εμφανιστούν να δεις εκείνη τη στιγμή πως θα τους αντιμετωπίσεις;


Όσο οι φόβοι κατοικούν στο μυαλό σου τόσο σε κατακλύζουν με το αίσθημα του άγχους. Σε όλες τις επιλογές βλέπεις την καταστροφή, την αποτυχία, την αδυναμία να πράξεις, να πιστέψεις, να προχωρήσεις… Αγχώνεσαι με το παραμικρό γιατί όλα σου φαίνονται δύσκολα και ανέφικτα. Και όσο αγχώνεσαι τόσο αποφεύγεις πράγματα… και όσο τα αποφεύγεις τόσο μεγαλώνεις τους φόβους μέσα σου… 

Και οι φόβοι μπορούν να γίνουν εμμονές, που θα σε κρατούν απασχολημένο όλες τις ώρες… Διασκεδάζεις, δουλεύεις, κοιμάσαι, μιλάς, περπατάς, ξεκουράζεσαι και το μυαλό σου είναι κολλημένο σε αυτά που φοβάσαι για σένα, σε αυτά που θεωρείς ότι είναι ανέφικτα, καθώς το μόνο που μπορείς να κάνεις είναι να το σκέφτεσαι, μήπως και προλάβεις να σωθείς σε περίπτωση που εμφανιστεί… Και πώς μπορείς να σωθείς από αυτά που είναι οι δικές σου φοβίες και ανασφάλειες και όχι αυτά που βιώνεις μέσα από την αλληλεπίδρασή σου με τους άλλους; 

Πέμπτη, 7 Σεπτεμβρίου 2017

Κρύβομαι… νιώθω εγκλωβισμένος



"Εγκλωβισμένος μέσα σε έναν κόσμο που δεν φτιάχτηκε για μένα… μέσα σε έναν κόσμο που ποτέ δεν με αποδέχτηκε… μέσα σε έναν κόσμο που δεν μπορώ να καταλάβω… χωρίς να υπάρχει προφανής λόγος και χωρίς να έχω μια απάντηση…"

Πόσο εύκολο είναι να αρχίσεις να κρύβεσαι, ώστε να προστατεύσεις τον εαυτό σου από ένα απειλητικό περιβάλλον, που νιώθεις να σε φθείρει, να σε υποτιμά και να σε μειώνει; Πόσο ανακουφιστική είναι η ασφαλής κρυψώνα που έχεις φτιάξει ώστε να παραμένεις μακριά από τον κόσμο, από τη φασαρία, από τους ανθρώπους;

Μπορεί αρχικά να θεωρούσες ότι είναι μια όμορφη διέξοδος, μια ανακουφιστική λύση, μια έξυπνη άμυνα απέναντι σε όλα όσα σε έχουν πληγώσει και σε έχουν πονέσει… όμως, σταδιακά, άρχισες να νιώθεις εγκλωβισμένος, φυλακισμένος μέσα στην ίδια την κρυψώνα που έφτιαξες για να είσαι ασφαλής. 


Όσο περισσότερο θα κρύβεσαι για να μην πληγωθείς και να μην απογοητευτείς τόσο πιο πολύ θα νιώθεις εγκλωβισμένος και περιθωριοποιημένος. Θα συνεχίσεις να ζεις μακριά από την ίδια σου τη ζωή, από αυτό που είσαι… Ποτέ δεν ένιωσες ελεύθερος να εκφράσεις αυτό που είσαι, αυτό που νιώθεις, αυτό που θέλεις… Πάντα είχες τον φόβο: μη φανείς, μη σχολιαστείς, μη κατηγορηθείς, μη ενοχοποιηθείς. Λες και δεν είχες το δικαίωμα να είσαι αυτό που είσαι… Λες και έπρεπε να καταδικάσεις τον εαυτό σου στην αφάνεια, στην κρυψώνα σου… 

Έμαθες να κρύβεσαι… να σιωπάς… να μην αφήνεις τον εαυτό σου να είναι αυτό που είσαι. Έμαθες να κρύβεις συναισθήματα και σκέψεις, χαρακτηριστικά σου και ανάγκες, έμαθες να κρύβεις όλα όσα είσαι… Και κρυμμένος από όλους και από όλα να περιορίζεις τα όριά σου. Τα όρια που τελικά έβαλες γύρω σου και κατέληξαν σε ένα κλοιό που νιώθεις να σε πνίγει, να σε εγκλωβίζει και να σου δυσκολεύει την ανάσα… να σου περιορίζει κάθε ελευθερία και κάθε επιλογή… 

Για πόσο ακόμα θα μείνεις «κρυμμένος» από τη ζωή… εγκλωβισμένος μέσα στα τείχη που εσύ ο ίδιος έχτισες;

Σάββατο, 26 Αυγούστου 2017

Διαβάζοντας: «Εγκώμιο για τον έρωτα»



Του Alain Badiou

«Ο έρωτας είναι πράγματι μια ‘διαδικασία αλήθειας’, δηλαδή μια εμπειρία όπου ένας ορισμένος τύπος αλήθειας κατασκευάζεται. Αυτή η αλήθεια είναι πολύ απλά η αλήθεια πάνω στο Δύο. Η αλήθεια της διαφοράς ως τέτοιας. Και θεωρώ ότι ο έρωτας –αυτό που αποκαλώ η ‘σκηνή του Δύο’- είναι αυτή η εμπειρία. Υπό αυτή την έννοια κάθε έρωτας που αποδέχεται τη δοκιμασία, που αποδέχεται τη διάρκεια, που αποδέχεται ακριβώς αυτή την εμπειρία του κόσμου από τη σκοπιά της διαφοράς παράγει με τον τρόπο του μια νέα αλήθεια πάνω στη διαφορά. Για αυτό ακριβώς κάθε αληθινός έρωτας ενδιαφέρει ολόκληρη την ανθρωπότητας, όσο ταπεινός κι αν είναι φαινομενικά, όσο κρυμμένος κι αν είναι» (σελ. 51-52).

«Ερωτεύομαι σημαίνει έρχομαι αντιμέτωπος, πέρα από κάθε μοναξιά, με ότι από τον κόσμο μπορεί να εντατικοποιήσει την ύπαρξη. Μέσα σ’ αυτόν τον κόσμο βλέπω, άμεσα, την πηγή της ευτυχίας που μου προσφέρει η παρουσία του άλλου δίπλα μου. Το ‘σ’ αγαπώ’ γίνεται: υπάρχεις και είσαι η πηγή της ύπαρξής μου μέσα στον κόσμο. Στο νερό αυτής της πηγής βλέπω τη χαρά μας, τη δική σου πρώτα από όλα. Βλέπω, όπως στο ποίημα του Μαλλαρμέ:
Στον κυματισμό εσύ να γίνεσαι
Η γυμνή σου αγαλλίαση» (σελ. 108)

Badiou, Alain. (2016). Εγκώμιο για τον έρωτα. (Μτφρ. Φ. Σιατίτσας & Δ. Βεργέτης). Αθήνα: Πατάκης.

Διαβάζοντας: «Τα χέρια της μητέρας»



Του Massimo Recalcati
«Επιθυμία, φαντασιώσεις και κληρονομιά της μητέρας»

«Όταν το πρόσωπο που αγαπάμε και γνωρίζουμε πολύ καλά κρύβεται, τότε σκοτεινιάζει σαν ένα ανοικτό στον κόσμο παράθυρο που ξαφνικά κλείνει, τότε το πρόσωπο του Άλλου δεν είναι πια ένας κόσμος που καθιστά δυνατό έναν άλλο κόσμο, ένας κόσμος στον κόσμο, αλλά κάτι που κλείνει τον κόσμο» (σελ. 53).

«Στην περίπτωση που το βλέμμα της μητέρας είναι απόν, δεν είναι μόνο το πρόσωπό της που σκοτεινιάζει και που από ‘ασπίδα’ ενάντια στο άγχος γίνεται αιτία του άγχους, αλλά σε αυτή την απουσία απορροφάται το ίδιο το πρόσωπο του κόσμου, αφού η δυνατότητα πρόσβασης στο άνοιγμα του κόσμου εξαρτάται από το ότι έχουμε δημιουργηθεί διαμέσου του βλέμματος και του προσώπου της μητέρας. Χωρίς αυτό το πέρασμα, που δίνει μορφή στην ύπαρξη, δεν υπάρχει δυνατότητα συνολικής αντίληψης της ομορφιάς του κόσμου, η σκιά της καταιγίδας βυθίζει την όραση στο σκοτάδι, στρεβλώνει την αντίληψη, κατακλύζοντάς τη με ένα βαθύ άγχος απέναντι σε ένα χάος το οποίο απειλεί αδυσώπητα από τη μια στιγμή στην άλλη να ξεσπάσει» (σελ. 53-54).

«Για κάθε παιδί είναι βασικό να μπορεί να βιώσει τόσο την παρουσία της μητέρας όσο και την απουσία της. Χωρίς να βιώσει την εναλλαγή της απουσίας και της παρουσίας της μητέρας, η παρουσία μπορεί να αποκτήσει καταδιωκτικά χαρακτηριστικά και να γίνει αποπνικτική, ενώ η απουσία μπορεί να προκαλέσει καταθλιπτικά βιώματα και βιώματα εγκατάλειψης» (σελ. 63).

«Η μητρική αγάπη είναι αγάπη όχι για το ιδανικό, αλλά για το πραγματικό του παιδιού, είναι αγάπη για το δικό του όνομα» (σελ. 86).

«Η ναρκισσιστική μητέρα είναι μια μητέρα πάντα σε φυγή, ιδιοσυγκρασιακά ανικανοποίητη» (σελ. 155).


Massimo Recalcati. (2017). Τα χέρια της μητέρας. Αθήνα: Κέλευθος.