Δευτέρα, 24 Ιουλίου 2017

Σαμποτάροντας τον εαυτό



Πόσο συχνά εμείς οι ίδιοι βάζουμε εμπόδια στον εαυτό μας; Ίσως, δεν μπορούμε να βρούμε κανένα λόγο να παρεμποδίζουμε τη δράση του ίδιου μας του εαυτού. Ωστόσο, με ποικίλους τρόπους μπορούμε να λειτουργήσουμε αποτρεπτικά, ανασταλτικά ή αποθαρρυντικά για τον ίδιο μας τον εαυτό. Πρόκειται για δοκιμασίες και εξετάσεις που εμείς οι ίδιοι βάζουμε στον εαυτό μας και συχνά του δείχνουμε ότι δεν μπορεί να τα καταφέρει. Το σαμποτάζ στον ίδιο μας τον εαυτό αποτελεί μια αυτοκαταστροφική συμπεριφορά, που μας οδηγεί σε διαρκή υποτίμηση και μείωση της εικόνας του εαυτού. Τα εμπόδια που βάζουμε στον εαυτό μας, του δείχνουν ότι δεν είναι ικανός να τα ξεπεράσει και επιβεβαιώνουμε με αυτό τον τρόπο την αρνητική εικόνα που έχουμε για εμάς.

Τα σαμποτάζ προς τον εαυτό μας συχνά μας προκαλούν αλλεπάλληλες εσωτερικές συγκρούσεις, γιατί από τη μία νιώθουμε ότι θέλουμε να βοηθήσουμε τον εαυτό μας να προχωρήσει και να εξελιχθεί και από την άλλη βλέπουμε ότι διαρκώς τον εμποδίζουμε να το κάνει. Αυτό που νιώθουμε είναι ότι έτσι μπορούμε να προστατεύσουμε τον εαυτό μας από πιθανούς κινδύνους. Είναι μια συναισθηματική προστασία, που δεν μας επιτρέπει να εκφράσουμε στοιχεία του εαυτού μας και να εξελίξουμε τις δυνατότητές μας. Το αυτοσαμποτάζ είναι ένα ασφαλές καταφύγιο, μέσα στο οποίο ζούμε χωρίς να προχωράμε, καθώς δημιουργούμε εμπόδια και στη συνέχεια αναζητούμε τρόπους για να τα ξεπεράσουμε. Πρόκειται για μια άμυνα του εαυτού μας, καθώς θεωρούμε ότι με αυτό τον τρόπο δοκιμάζουμε τον εαυτό μας και τον κάνουμε πιο ανθεκτικό στις δυσκολίες και στα προβλήματα.


Ακόμη και η αυστηρή κριτική που κάνουμε προς τον εαυτό μας μπορεί να λειτουργήσει ως ένας τρόπος άσκησης σαμποτάζ προς εμάς τους ίδιους. Κάθε φορά που λέμε στον εαυτό μας πόσο λάθος τα έχει κάνει όλα, του δίνουμε το μήνυμα ότι δεν μπορεί να τα καταφέρει, με αποτέλεσμα να μειώνουμε όλο και περισσότερο την εικόνα για τον εαυτό. 

Το σαμποτάζ προς τον εαυτό μας γεμίζει με αρνητικά συναισθήματα και σκέψεις προς τον εαυτό, ενώ διαρκώς μέσα μας υπάρχει ένας εχθρός που μας επιτίθεται και μας υπενθυμίζει όλα όσα δεν μπορούμε να κάνουμε. Πολλές φορές προσπαθούμε να εστιάσουμε σε πιο θετικές σκέψεις για τον εαυτό και τη ζωή μας. Όμως, αυτό βλέπουμε πως συνήθως είναι πρόσκαιρο και επιφανειακό, καθώς πολύ εύκολα επιστρέφουμε στις αρνητικές σκέψεις προς τον «άχρηστο» εαυτό μας. Το πιο σημαντικό βήμα για να αρχίσουμε να βλέπουμε πιο θετικά τον εαυτό είναι να αρχίσουμε να αναγνωρίζουμε τα εμπόδια που εμείς οι ίδιοι βάζουμε στον εαυτό μας και να δούμε τι είδους μηνύματα δίνουμε κάθε φορά σε εμάς τους ίδιους. 

Πόσο συχνά αναβάλουμε πράγματα που είναι σημαντικά για εμάς; Πόσο συχνά είμαι επικριτικοί και σκληροί με τον εαυτό μας; Πόσο συχνά νιώθουμε εγκλωβισμένοι σε σχέσεις και καταστάσεις; Πόσο πράγματα φοβόμαστε στη ζωή μας κι αυτά θεωρούμε πως αποτελούν εμπόδια για να ζήσουμε; Πόσο άγχος έχουμε για καταστάσεις που ζούμε, με αποτέλεσμα να μην αφήνουμε τον εαυτό μας να τις απολαύσει; Πόσο τελικά προστατεύουμε τον εαυτό μας ώστε να μην πληγωθούμε, να μην απογοητευτούμε και να μην στεναχωρηθούμε, όταν εν τέλει εμποδίζουμε τον εαυτό μας να ζήσει ξέγνοιαστα, ήρεμα και ισορροπημένα;


Παπαδοπούλου Ελένη, Ψυχολόγος- Κοινωνιολόγος, MSc.

Κυριακή, 25 Ιουνίου 2017

Η ευθύνη και η δύναμη των λέξεων



Λέξεις της στιγμής με συνέπειες που διαρκούν…

«Οι λέξεις έχουν ευθύνη… κι εσύ έχεις την ευθύνη των λέξεων που χρησιμοποιείς…»

Οι λέξεις έχουν ευθύνη, δεν μπορούν να λέγονται χωρίς να λαμβάνεις υπόψη τις συνέπειες που έχουν. Και αν αναρωτιέσαι ποιος έχει την ευθύνη, τα πράγματα είναι απλά: αυτός που εκστομίζει την κάθε λέξη. Είσαι, λοιπόν, υπεύθυνος για όσα λες, για όσα υπόσχεσαι, για όσα μοιράζεσαι. Είσαι υπεύθυνος για τις σκέψεις και τα συναισθήματα που παίρνουν μορφή μέσω των λέξεων που χρησιμοποιείς.

Οι λέξεις έχουν ευθύνη και στην πραγματικότητα εσύ έχεις την ευθύνη των λέξεων που χρησιμοποιείς. Πολλές φορές μπορεί να χρησιμοποιείς λέξεις, εκείνη την στιγμή για τον εντυπωσιασμό ή από ενθουσιασμό, χωρίς καμία δέσμευση και λες και δεν έχουν κανένα βάρος, θεωρώντας ότι θα ξεχαστούν την επόμενη στιγμή, μαζί με τη στιγμή που θα περάσει.  

Οι λέξεις έχουν δύναμη και από εμάς εξαρτάται ο τρόπος που θα τις χρησιμοποιήσουμε. Οι λέξεις μπορούν να είναι ενθαρρυντικές και βοηθητικές για τους άλλους, ή μπορούν να πληγώσουν και να βλάψουν, να πονέσουν και να προσβάλλουν. Από εμάς εξαρτάται πώς θα πειθαρχήσουμε τις λέξεις που θα επιλέξουμε να χρησιμοποιήσουμε και το ύφος με το οποίο θα πάρουν μορφή οι λέξεις βγαίνοντας από το στόμα μας. 


Μόνο αν πάρουμε την ευθύνη για τα λόγια μας, μπορούμε να είμαστε προσεκτικοί σχετικά με το τι λέμε, σε ποιον το λέμε και γιατί το λέμε. Αυτό δε σημαίνει πως χάνουμε τον αυθορμητισμό μας ή την ειλικρίνειά μας. Σημαίνει πως αναγνωρίζουμε τη σοβαρότητα και τη σημαντικότητα της κάθε λέξης που επιλέγουμε να πούμε, έτσι ώστε να μην καταλήξουμε να εκστομίζουμε κακίες και προσβολές, ή υποσχέσεις και ελπίδες, ή ανεκπλήρωτα λόγια και προσδοκίες. 

Οι λέξεις μπορεί να είναι στιγμιαίες, δες τες μόνο σε συνάρτηση με τις πράξεις και με τις σιωπές. Θα πρέπει όλα να σου δίνουν μια αρμονία που θα ηρεμεί την ψυχή, θα σε ανακουφίζουν από τα προβλήματα που σε ταλαιπωρούν και θα σου προσφέρουν μια χαλαρωτική ανάσα…


Παπαδοπούλου Ελένη, Ψυχολόγος- Κοινωνιολόγος, MSc.

Κυριακή, 11 Ιουνίου 2017

Παραμένοντας μέσα μου παιδί…



Θέλω να παραμείνω, μέσα μου, παιδί, γιατί φοβάμαι να μεγαλώσω σε έναν κόσμο που πληγώνει, αδιαφορεί, περιφρονεί, σε έναν χωρίς σεβασμό και ευγένεια, χωρίς συναισθήματα και ενδιαφέρον… Όμως, αν παραμείνω παιδί από τι θέλω να γλιτώσω; 

Σίγουρα, έχουμε ανάγκη μέσα μας να διατηρήσουμε κάποια στοιχεία της παιδικής μας ηλικία, λίγη ξεγνοιασιά, λίγη αφέλεια στον τρόπο αντιμετώπισης ανώδυνων προσώπων και καταστάσεων, λίγο ρομαντισμό και λίγη ονειροπόληση. Όλα αυτά ήταν πλούσια στην παιδική μας ηλικία και σταδιακά μεγαλώνοντας είδαμε πως μας εγκαταλείπουν και τότε… αποφασίσαμε ότι δεν μπορούμε να ζήσουμε χωρίς αυτά. 

Αν σκεφτούμε: πόσο εύκολο ήταν να χαθούμε μέσα στη φαντασία μας, να φτιάξουμε όμορφα σενάρια ζωής, να χαρούμε από μικροπράγματα και να ονειρευτούμε…  όταν ήμασταν παιδιά… Πόσο εύκολο ήταν να είμαστε χαρούμενοι και μη προβληματισμένοι, με μια γλυκιά άγνοια κινδύνου και μια αισιοδοξία, που κάλυπτε κάθε πονεμένη κατάσταση… όταν ήμασταν παιδιά… Πόσο εύκολα και εφικτά μας φαίνονταν όλα και πόσα όνειρα είχαμε για το μέλλον, ενώ βιαζόμασταν να μεγαλώσουμε…

Και όλα αυτά τα έχουμε ανάγκη και τώρα, όμως, όλοι γύρω μας αντιμετωπίζουν διαφορετικά, μας υπενθυμίζουν πως έχουμε μεγαλώσει, μας γεμίζουν με ενοχές και ευθύνες, με υποχρεώσεις και καθήκοντα… κι εμείς νιώθουμε πίεση και άγχος και προσπαθούμε να τα αγνοήσουμε και να συνεχίσουμε να παριστάνουμε τα παιδιά. Οι συγκρούσεις, όμως, εσωτερικά και εξωτερικά είναι πολλαπλές και αφορούν διαφορετικά επίπεδα. Έτσι, μέσα από τις διαρκείς πάλες, καταλήγουμε να μεγαλώσουμε ή να κρύβουμε ότι είμαστε ακόμη παιδιά.


Παραμένοντας παιδιά… από τι θέλουμε να γλιτώσουμε και πόσο εφικτό είναι να παραμείνουμε παιδιά;

Το να παραμείνουμε παιδιά σημαίνει ότι δεν θέλουμε να μεγαλώσουμε και να ωριμάσουμε (αν και αυτά τα δύο δεν συμβαδίζουν απαραίτητα), δεν θέλουμε να πάρουμε ευθύνες και να έχουμε υποχρεώσεις, δεν επιθυμούμε να είμαστε κύριοι του εαυτού μας… Ταυτόχρονα κερδίζουμε το να είμαστε αθώοι, ξέγνοιαστοι και χαρούμενοι, ενώ έχουμε ανθρώπους να νοιάζονται για εμάς, να μας φροντίζουν, να μας περιποιούνται, να παίρνουν αποφάσεις για εμάς, να μας προστατεύουν, καθώς εμείς δεν μπορούμε να είμαστε υπεύθυνοι για τον εαυτό μας.

Μπορούμε να παραμείνουμε μέσα μας παιδιά, αρκεί να συμβαδίζουμε με την ηλικία μας, τις υποχρεώσεις και τις ευθύνες που έχουμε, τους στόχους και τα όνειρά μας. Τα στοιχεία που εμείς έχουμε κρατήσει από την παιδική μας ηλικία και τα χαρακτηριστικά εκείνης της ηλικίας μπορούν να αποτελέσουν το καταφύγιο μας, όταν συναντάμε δυσκολίες, όταν απογοητευόμαστε και θέλουμε να τα παρατήσουμε όλα, όταν πληγωνόμαστε από ανθρώπους και νιώθουμε ότι ποτέ ξανά δεν πρόκειται να εμπιστευτούμε… Σε όλες τις δύσκολες στιγμές μπορούμε να σκεφτούμε τι θα έκανε το ξέγνοιαστο και αισιόδοξο παιδί που κρύβουμε μέσα μας και επιμελώς φροντίζουμε να μην χάσουμε όλα αυτά τα χρόνια της ζωής μας.


Παπαδοπούλου Ελένη, Ψυχολόγος- Κοινωνιολόγος, MSc.

Δευτέρα, 5 Ιουνίου 2017

Ο ρόλος του παραμυθιού στη σχέση ηλικιωμένων- παιδιών



Παραμύθι, ηλικιωμένοι και παιδιά


* Από Παπαδόπουλο Βαγγέλη, Κοινωνικό Λειτουργό
 

Η επικοινωνία που αναπτύσσεται ανάμεσα στους ηλικιωμένους και τα παιδιά μέσα από το παραμύθι συμβάλλει στην μείωση του χάσματος των γενεών. Το παραμύθι αποτελεί το μέσο προσέγγισης των παιδιών και βοηθά στην εδραίωση μιας καλής σχέσης και αλληλεπίδρασης ανάμεσα σε παιδιά και ηλικιωμένους. Πρόκειται για έναν τρόπο επικοινωνίας που επιτρέπει την προσέγγιση των ατόμων αυτών που ανήκουν σε διαφορετικές γενιές με αποτέλεσμα να έχουν διαφορετικές πεποιθήσεις, ιδέες, αντιλήψεις, τρόπο σκέψης και στάση ζωής.  

Τα παραμύθια δίνουν την ευκαιρία στους ηλικιωμένους να αναπολήσουν στοιχεία από την δική τους παιδική ηλικία και από τον τρόπο που οι ίδιοι μεγάλωσαν, ενώ στα παιδιά δίνεται η ευκαιρία να μάθουν πράγματα μέσα από τις διδαχές των παραμυθιών. Τα παραμύθια είναι ευχάριστα και προσφέρουν χαρά στα παιδιά, ενώ χαρά και ικανοποίηση αντλούν και οι ηλικιωμένοι μέσα από την αφήγηση. Οι ηλικιωμένοι με την ηρεμία και την γαλήνη που τους προσφέρει η ηλικία και η σοφία τους έχουν έναν μοναδικό τρόπο για αφήγηση παραμυθιών και ιστοριών. 


Τα παραμύθια είναι διαχρονικά και συμβάλλουν στην σύνδεση του παρελθόντος με το παρόν. Τα παιδιά μέσα από τα παραμύθια μαθαίνουν νέα πράγματα, διδάσκονται τις αξίες της ζωής, βλέπουν βιώματα και εμπειρίες που τα ίδια δεν έχουν ακόμη ζήσει, μαθαίνουν τις παραδόσεις και διαμορφώνουν την εθνική και πολιτιστική τους ταυτότητα. Τα παραμύθια ενισχύουν και την δημιουργικότητα και την φαντασία των παιδιών, καθώς δημιουργούν στα παιδιά εικόνες και τα βοηθούν να μπουν σε μυθικούς κόσμους. Ταυτόχρονα καλλιεργούν το πνεύμα και περνούν βαθιά μηνύματα στο παιδί.

Από την άλλη μεριά, οι ηλικιωμένοι μέσα από τα παραμύθια μπορούν να αφηγηθούν για πτυχές και τομείς της ζωής τους, μπορούν να κρατήσουν ζωντανό το παρελθόν και να το μεταβιβάσουν στα παιδιά, ενώ με τα παραμύθια νιώθουν ότι είναι ακόμη ενεργητικοί και δημιουργικοί παίζοντας ένα σημαντικό ρόλο μέσα στην κοινότητα και μέσα στην ζωή. Το παραμύθι δίνει τη δυνατότητα στον ηλικιωμένο να συνδέσει το παρελθόν του με το παρόν, να νιώσει ζωντανός μέσα από τις αφηγήσεις του, να νιώσει ότι προσφέρει στα παιδιά αλλά και ότι επικοινωνεί μαζί τους. Τα παραμύθια μπορούν να κάνουν τον ηλικιωμένο να αισθανθεί ξανά χαρά και συγκίνηση αλλά και να νιώσει ότι δίνει αγάπη. Μέσα από την αφήγηση παραμυθιών ο ηλικιωμένος βιώνει την ικανοποίηση για όλα αυτά που προσφέρει στα παιδιά. 

Το παραμύθι μπορεί να αποτελέσει έναν κοινό κώδικα επικοινωνίας για παιδιά και ηλικιωμένους. Στα παιδιά αρέσει να ακούν παραμύθια, ενώ οι ηλικιωμένοι έχουν μια τάση να επενδύουν τα παραμύθια με γλυκύτητα, νοσταλγία και τρυφερότητα, που προσελκύει το ενδιαφέρον των παιδιών, αλλά ενεργοποιεί και τα συναισθήματα των παιδιών. Μέσα από την δραματοποίηση ιστοριών, τις εναλλαγές στον τόνο της φωνής και τον τρόπο αφήγησης τα παιδιά μπορούν να βιώσουν και τη συναισθηματική κατάσταση των ηρώων του παραμυθιού. Τα παραμύθια εκπαιδεύουν τα παιδιά αλλά μέσα από την αφήγηση βοηθούν και τους ηλικιωμένους να ξεπεράσουν προβλήματα που οι ίδιοι αντιμετωπίζουν.


Το παραμύθι συγκινεί και ψυχαγωγεί, ενώ μπορεί να θεωρηθεί ένα στοιχείο που συνδέει αυτές τις τόσο διαφορετικές μεταξύ τους γενιές (ηλικιωμένοι και παιδιά). Η συμβολική μορφή και ο τρόπος γραφής των παραμυθιών τα κάνει κατανοητά σε όλους, με αποτέλεσμα να είναι μια σημαντική γέφυρα επικοινωνίας ανάμεσα σε ηλικιωμένους και παιδιά, συμβάλλοντας ταυτόχρονα σε πολλά και διαφορετικά επίπεδα, όπως είναι το γνωστικό, το κοινωνικό και το ψυχοσυναισθηματικό επίπεδο.  



Παπαδόπουλος Βαγγέλης, Κοινωνικός Λειτουργός
papevag90@yahoo.gr