Παρασκευή, 15 Δεκεμβρίου 2017

Αυτοπειθαρχία



Πόσο κάνουμε αυτό που πρέπει να κάνουμε, τη στιγμή που πρέπει και όπως πρέπει; Πόσο τηρούμε το πρόγραμμα που πρέπει ή που εμείς οι ίδιοι θέτουμε και για πόσο χρονικό διάστημα παραμένουμε πιστοί σε αυτό;

Πρόκειται για μια ικανότητα ελέγχου των επιθυμιών μας και επικέντρωσης σε όσα πρέπει να γίνουν για την επίτευξη των στόχων. Είναι απαραίτητη για να μπορέσουμε να πετύχουμε όσα ονειρευόμαστε, για να πραγματοποιήσουμε τους στόχους που θέτουμε. Όταν βάζουμε στόχους ή όταν οργανώνουμε το πρόγραμμά μας ενδέχεται στην πορεία να υπάρξουν εμπόδια που θα λειτουργήσουν ανασταλτικά στην επίτευξη αυτών. Το πόσο επιτυχής θα είναι η πορεία εξέλιξης των πραγμάτων εξαρτάται από τον βαθμό αυτοπειθαρχίας που έχουμε. 

Κάποιοι μπορεί να σκεφθούν ότι η αυτοπειθαρχία συνδέεται με άγχος, θυσίες, στερήσεις, περιορισμούς, καταπίεση και απώλεια της ευχαρίστησης. Ωστόσο, η αυτοπειθαρχία μας δίνει μια καλύτερη διαχείριση του χρόνου και των δραστηριοτήτων που πρέπει να φέρουμε εις πέρας, συμβάλλοντας στη βελτίωση του εαυτού.


Πώς μπορούμε σταδιακά να αρχίσουμε να πειθαρχούμε στους στόχους που εμείς οι ίδιοι θέτουμε;

Ας αρχίσουμε να οργανώνουμε την καθημερινότητά μας και αυτά που πρέπει να διεκπεραιώσουμε, θέτοντας ρεαλιστικούς στόχους. Είναι σημαντικό να γνωρίζουμε τις ανάγκες και τις δυνάμεις μας, τις ικανότητες και τις αδυναμίες μας. Ακόμη, είναι σημαντικό να μπορούμε να μένουμε μακριά από κακές συνήθειες και εξαρτήσεις, που μας κρατούν πίσω. Το πρόγραμμα που εμείς οι ίδιοι καθορίζουμε θα πρέπει να ακολουθείται συστηματικά, χωρίς αναβολές και χωρίς καθυστερήσεις. Αυτός είναι ένας τρόπος εκπαίδευσης του εαυτού μας στο να πειθαρχεί στο πρόγραμμα που έχουμε και στους στόχους που θέτουμε. 

Ακόμη κι αν η υλοποίηση των στόχων ή η τήρηση του προγράμματος αρχικά μας φαίνεται ως μια εύκολη υπόθεση, σταδιακά μπορεί να εμφανιστούν εμπόδια. Όταν ο ενθουσιασμός μειωθεί ή το ενδιαφέρον εξαφανιστεί τότε χρειαζόμαστε περισσότερο από ποτέ την ικανότητα να πειθαρχήσουμε, ώστε να παραμείνουμε αφοσιωμένοι στους στόχους που έχουμε ήδη θέσει. Η αυτοπειθαρχία που έχουμε φαίνεται μέσα από την τήρηση μακροπρόθεσμων στόχων που θέτουμε και τους οποίους δεν εγκαταλείπουμε. Αυτό δε σημαίνει πως προσανατολιζόμαστε σε μελλοντικούς και μακρινούς στόχους. Πρόκειται για μικρές καθημερινές, συστηματικές δράσεις που μας βοηθούν να παραμείνουμε συνεπείς και να υποστηρίξουμε τους στόχους που εμείς οι ίδιοι έχουμε θέσει. 

Για να μπορέσουμε να πειθαρχήσουμε είναι σημαντικό πρώτα να ξεκαθαρίσουμε μέσα μας τι ακριβώς θέλουμε, τι ανάγκες έχουμε και τι ικανότητες έχουμε προς επίτευξη των στόχων μας. Για να μπορέσουμε να πειθαρχήσουμε θα πρέπει να μειώσουμε όλα όσα μας αποσπούν από τους στόχους μας και να εγκαθιδρύσουμε ως συνήθειες όλα όσα συμβάλλουν σε αυτά που επιθυμούμε να πετύχουμε. Είναι ιδιαίτερα σημαντικό να βάζουμε προτεραιότητες με βάση τους στόχους μας και τις δραστηριότητες που επιθυμούμε να πραγματοποιηθούν. 

Ας καθορίσουμε πρώτα:
Τι θέλω;
Γιατί το θέλω;
Πως μπορώ να το πετύχω;
Τι αλλαγές θα πρέπει να συμβούν για να το καταφέρω;
Τι συμπεριφορές θα πρέπει να υιοθετήσω για να επιτύχω τον στόχο;
Τι ικανότητες πρέπει να αναπτύξω;
Ποια εμπόδια εμφανίζονται και πως μπορώ να τα ξεπεράσω;
Πόσο μπορώ να οπτικοποιήσω τα αποτελέσματα των επιθυμιών μου;
Πόσο υποστηρικτικό είναι το περιβάλλον μου σε αυτούς τους στόχους;
Τι είναι πιο σημαντικό για μένα τώρα;

Η αυτοπειθαρχία αποτελεί μια ικανότητα που διαρκώς μπορούμε να την εξελίσσουμε, ώστε να έχουμε μια χαρούμενη και ολοκληρωμένη ζωή, χωρίς αναβολές, χωρίς παλινδρομήσεις και καθυστερήσεις, χωρίς απωθημένα και συνεχείς αποτυχίες.

Βιβλιογραφία:

Πέμπτη, 7 Δεκεμβρίου 2017

Το πρώτο πρωινό



Του Kaufmann


«Πολλές φορές, τα παιχνίδια και τα γέλια κατά βάθος αποκρύπτουν σχέδια πιο σκοτεινά. Οι αστεϊσμοί και τα πειράγματα αποτελούν στην πραγματικότητα ένα αποτελεσματικό εργαλείο για να στρέψουμε αλλού την προσοχή και να εξορκίσουμε τη δυσφορία. Γελάμε για να μην κλάψουμε, για να αγνοήσουμε την αβεβαιότητα, για να απελευθερωθούμε από το βάρος της κατάστασης. Όσον αφορά στον παλιμπαιδισμό, είναι μια παράδοξη αντίδραση, τη στιγμή ακριβώς που κάνουμε ένα αποφασιστικό βήμα προς την ενήλικη ζωή ή προς τη δημιουργία οικογένειας. Κι αυτή επίσης είναι αναμφίβολα μια περίπτωση αναπλήρωσης. Το να παίζουμε σαν παιδιά μας επιτρέπει να κρύψουμε από τον εαυτό μας αυτό που έχουμε σχεδόν κατορθώσει: να θέσουμε το θεμέλιο λίθο του οικοδομήματος που προοδευτικά θα κλείσει την παρένθεση της νεότητας. Το ίδιο ισχύει και για την ανατροπή των συνηθειών μας. Το καρναβάλι των μαγικών πρωινών γελοιοποιεί το επαναληπτικό και το καθιερωμένο. Οι ρυθμοί και οι κινήσεις, οι κανόνες και η σειρά, όλα έχουν γίνει τρελά. Ωστόσο, πίσω από αυτό το προφανές πανδαιμόνιο, στα κρυφά, συμβιβασμοί και διαπραγματεύσεις παλεύουν για να ορίσουν το ύφος και τους τρόπους του ζευγαριού που (ίσως) αρχίζει να δημιουργείται. Το πρώτο πρωί συντελούνται έντονες ζυμώσεις που δημιουργούν τις μελλοντικές συντροφικές και συζυγικές συνήθειες. Τα παιχνίδια και τα γέλια επομένως δεν σημαίνουν πάντα απλώς χαρά και ανεμελιά. Όμως τι σημασία έχει; Το σημαντικό για την ατμόσφαιρα των πρωιών είναι να υπάρχει το παραλήρημα της χαράς, κι ας μην γνωρίζουμε τι κρύβεται πίσω από αυτό. Εξάλλου, όσο πιο έντονη είναι η μαγεία, τόσο λιγότερα πράγματα έχουμε να κρύψουμε. Το γέλιο που προσπαθεί να καλύψει τη δυσφορία δεν είναι ίδιο με αυτό που προκαλείται από παραλήρημα χαράς» (σελ. 124-125).

«Ο έντονος δεσμός είναι αυτός που υποτίθεται ότι ενώνει τα δύο πρόσωπα μεταξύ τους, όποιες κι αν είναι οι μεταπτώσεις της ύπαρξης. Όταν παρουσιάζεται έτσι, γίνεται ένα αναπόφευκτο  επιχείρημα που μας επιτρέπει να κάνουμε οικονομία σε άλλες εξηγήσεις: είναι περιττό να ψάξουμε στην πολυπλοκότητα των συντροφικών συναλλαγών, εφόσον υπάρχει αυτός ο έντονος δεσμός. Με άλλα λόγια, ο δεσμός μεταμορφώνεται πολύ γρήγορα σε μαγικό στοιχείο, πέρα από κάθε απτή πραγματικότητα» (σελ. 144).

«Ο έντονος δεσμός είναι αποτέλεσμα δουλειάς των δρώντων υποκειμένων, μολονότι μπορεί αργότερα να τους φαίνεται κάτι το αφηρημένο. Πρόκειται για μια πραγματικότητα χειροπιαστή, εξελισσόμενη και ιδιαίτερη: δεν υπάρχουν δυο μορφές δεσίματος που είναι πανομοιότυπες από το ένα ζευγάρι στο άλλο» (σελ. 145).

«Ο έντονος δεσμός, όταν ανακαλείται, ανακαλείται εκ των υστέρων. Στην πραγματικότητα, τον περισσότερο καιρό η συνέχεια έρχεται από μόνη της, από τη δημιουργία, μέρα με τη μέρα, λεπτό προς λεπτό, μιας διαδοχής καθημερινών πραγμάτων που να είναι όσο το δυνατόν πιο ρέουσα. Για αυτό, χρειάζεται να χειριζόμαστε καλά τις λεπτές μεταβάσεις, να εξομαλύνουμε τις διαφορές, να αφανίζουμε τη δυσφορία. Να δρούμε με τέτοιο τρόπο ώστε ο καθένας να έχει την ψευδαίσθηση ότι δεν συμβαίνει τίποτα ή σχεδόν τίποτα, ότι το πρωινό δεν αποτελείται παρά από τετριμμένα και ασήμαντα πράγματα. Παρόλο που ολόκληρη η ύπαρξή μας είναι ίσως έτοιμη να ανατραπεί» (σελ. 146).

«Η αγάπη χτίζεται από πολλές λεπτομέρειες».


Kaufmann, Jean- Claude. (2005). Το πρώτο πρωί. KOAN.   

Πέμπτη, 30 Νοεμβρίου 2017

Τραύματα του παρελθόντος



Τραύμα, επιστρέφεις σε αυτό, σαν να είναι ένα καταφύγιο που σου έχει υποσχεθεί παντοτινή ασφάλεια και ζεστασιά. Και πόση ζεστασιά μπορεί να έχει ένα τραύμα; 
 
Ίσως καθόλου ζεστασιά, έχει όμως τη θαλπωρή που σου προκαλεί το οικείο και το γνώριμο, σαν να επιστρέφεις εκεί που κάποτε ήσουν και μπορεί να σε πλήγωσαν, ένιωσες όμως και θετικά συναισθήματα, ένιωσες να σε αναγνωρίζουν, να σε αποδέχονται… έστω προσωρινά… έστω για λίγο.

Τραύμα, ένα καταφύγιο ασφαλείας, μια διέξοδος, μια σταθερά, που όσο χάλια και να είναι την ξέρεις πολύ καλά… μπορείς να κουρνιάσεις στην αγκαλιά της και όσο κι αν σ’ έχει πονέσει αυτή η ψυχρή και αφιλόξενη αγκαλιά ξέρεις πως ήταν το μόνο που έχεις ζήσει, το μόνο που μπορείς να συνδέσεις με την ταυτότητά σου και την προσωπικότητά σου. 

Και το τραύμα για όσο χρόνια δεν θα επιλυθεί θα είναι εδώ, θα κάνει την εμφάνισή σου σε ανύποπτο χρόνο, ξαφνικά και απρόσμενα, για να σου υπενθυμίζει ότι αυτό το έζησες και θα είναι πάντα εδώ… και τότε νιώθεις εγκλωβισμένος και παραδομένος στο τραύμα. Το τραύμα κάθε φορά που κάνει εμφάνιση σου υπενθυμίζει ότι αυτό είναι το μόνο αληθινό καταφύγιο στο οποίο έμαθες να ζεις, να νιώθεις ασφάλεια και να βρίσκεις πτυχές του εαυτού σου.


Το τραύμα μπορεί να κυριαρχεί σε όλη τη ζωή του ατόμου, αν δεν υπάρξει κάποιος τρόπος επούλωσης. 

Ωστόσο, οι αλλαγές που μπορούν να συμβούν στη ζωή μας μπορεί να αποτελούν μια ένδειξη ότι μπορούμε να επεξεργαστούμε πράγματα του παρελθόντος και να κάνουμε το επόμενο βήμα στη ζωή μας, που ίσως έρχεται σε αντίθεση με αυτά που μας έκαναν να νιώθουμε άνετα και οικεία μέχρι σήμερα. Επίσης, οι αλλαγές μπορεί να αποτελέσουν μια αφορμή για να εξετάσουμε ορισμένες νέες οπτικές στον τρόπο που βλέπουμε τα πράγματα και αντιμετωπίζουμε τη ζωή.


Δευτέρα, 27 Νοεμβρίου 2017

Η παγίδα των ανελαστικών στάνταρ



«Ποτέ δεν είμαι απόλυτα ικανοποιημένος»

«Το κυρίαρχο συναίσθημα που συνοδεύει αυτή την παγίδα είναι η πίεση. Δεν μπορείτε ποτέ να χαλαρώσετε και να χαρείτε τη ζωή. Πιέζεστε διαρκώς για να πετύχετε και να προοδεύετε. Αγωνίζεστε για να είστε ο καλύτερος σε ότι κι αν κάνετε. Πρέπει να έχετε το καλύτερο σπίτι, το καλύτερο αυτοκίνητο, την καλύτερη δουλειά, να βγάζετε τα περισσότερα χρήματα και να είστε ο πιο όμορφος. Πρέπει να είστε απόλυτα δημιουργικός και απόλυτα οργανωμένος» (σελ. 423).

Το ίδιο το άτομο δεν αναγνωρίζει ότι τα στάνταρ που θέτει είναι αυστηρά. Για τον ίδιο είναι απλά μια φυσιολογική προσπάθεια για επιτυχία. Οι άνθρωποι που υποφέρουν από τη συγκεκριμένη παγίδα είναι συνήθως επιτυχημένοι σε αυτό που κάνουν, αλλά η επιτυχία αυτή γίνεται αντιληπτή μόνο από την οπτική γωνία των άλλων ανθρώπων. Οι άλλοι πιστεύουν πως έχουν καταφέρει πολλά, αλλά οι ίδιοι θεωρούν ότι οι επιτυχίες αυτές ήταν δεδομένες. Αποτελούν απλά μια εκπλήρωση των απαιτήσεων που υπήρχαν από τον εαυτό τους.

«Η παγίδα των ανελαστικών στάνταρ μπορεί να δημιουργήσει ολόκληρη την κλίμακα των αρνητικών συναισθημάτων. Νιώθετε πάντα απογοητευμένος και θυμωμένος με τον εαυτό σας που δεν ανταποκριθήκατε στα στάνταρ σας. Μπορεί να βιώνετε ένα χρόνιο θυμό και υψηλά επίπεδα άγχους. Έχετε έμμονες ιδέες με την επόμενη δραστηριότητα που πρέπει να κάνετε σωστά. Ένας σημαντικός παράγοντας του άγχους σας είναι ο χρόνος. Έχετε τόσα πολλά να κάνετε μέσα σε τόσο λίγο χρόνο… Ξέρετε πάντα τι ώρα είναι και νιώθετε ένα διαρκές αίσθημα πίεσης του χρόνου. Και σας κυριεύει η κατάθλιψη μπροστά στη μιζέρια της ζωής σας και στην ουδετερότητα των επιτευγμάτων σας» (σελ. 424-425).


«Ίσως αναρωτηθείτε γιατί συνεχίζετε να πιέζετε με αυτό τον τρόπο τον εαυτό σας. Όσο εξαντλημένος κι αν είστε, αντί να ηρεμείτε, επιταχύνετε- αναλαμβάνοντας όσο το δυνατόν περισσότερες ευθύνες. Λες και πιστεύετε πως κάποιο από τα πράγματα που κάνετε τελικά θα σας φέρει ικανοποίηση. Δε συνειδητοποιείτε πως ο τρόπος με τον οποίο κάνετε οτιδήποτε καθιστά τη γνήσια ικανοποίηση αδύνατη. Αναπόφευκτα, ότι κι αν προσπαθείτε να εκπληρώσετε, σας δημιουργεί την ίδια συναισθηματική φόρτιση, το ίδιο βαρύ αίσθημα πίεσης.

Πιστεύετε στην πιθανότητα της επιτυχίας –ότι με τον διαρκή αγώνα σας θα φτάσετε σε αυτή την απόλυτη κατάσταση της τελειότητας. Αν και πιθανότητα δε θεωρείτε τον εαυτό σας πραγματικά πετυχημένο, νιώθετε πως βελτιώνεστε, πως πλησιάζετε τον στόχο σας. Αυτό το αίσθημα της προόδου σας κρατά σε εγρήγορση. Βλέπετε ένα τέλος στην πορεία σας, όπου θα μπορέσετε τελικά να χαλαρώσετε και να απολαύσετε τη ζωή. Ζείτε με τη φαντασίωση ενός μελλοντικού χρόνου στον οποίο θα απελευθερωθείτε» (σελ. 425).


«Αυτή όμως η κατάσταση ηρεμίας που ελπίζετε να βρείτε στο τέλος του αγώνα σας δεν έρχεται ποτέ. Αλλά, ακόμη κι αν ερχόταν, θα βρίσκατε κάτι άλλο, κάποιο άλλο ανελαστικό στάνταρ στο οποίο θα έπρεπε να ανταποκριθείτε. Αυτός είναι ο τρόπος με τον οποίο ενισχύεται η παγίδα σας. Στο βάθος, δε νιώθετε άνετα παρά μόνο όταν παλεύετε για κάτι. Μπορεί να μη σας κάνει ευτυχισμένο, αλλά είναι για σας μια οικεία κατάσταση. Είναι ο τύραννος που υπάρχει μέσα σας και που τόσο καλά γνωρίζετε» (σελ. 426).

Υπάρχουν τουλάχιστον τρεις παραλλαγές της εν λόγω παγίδας: 

Καταναγκαστικότητα: ανάγκη διατήρησης των πάντων σε μια τέλεια τάξη. Το άτομο έχει την ανάγκη να φροντίζει για τις παραμικρές λεπτομέρειες, καθώς φοβάται μήπως κάνει κάποιο λάθος. Νιώθει απογοήτευση και αναστάτωση όταν τα πράγματα δεν είναι έτσι όπως αυτό θέλει. Στο επίκεντρο βρίσκεται η ανάγκη για έλεγχο.

Προσανατολισμός προς την επιτυχία: αφορά τον εργασιομανή. Το άτομο δίνει υπερβολική έμφαση σε ένα υψηλό επίπεδο επιτυχίας εις βάρος των άλλων αναγκών του. Πρέπει να είναι ο καλύτερος. Έχει το αίσθημα ότι ανήκει στην κατηγορία του μέσου ανθρώπου, αλλά αγωνίζεται διαρκώς για να εκπληρώσει πολύ υψηλά, τελειοθηρικά στάνταρ.
Ολοκληρώνοντας μια δραστηριότητα σκέφτεται: «Τα πήγα καλά, αλλά θα μπορούσα να τα πάω καλύτερα». Η παγίδα αυτή μπορεί κάποιες φορές να οδηγήσει σε ένα αίσθημα αποτυχίας. 


Προσανατολισμός προς την κοινωνική αναγνώριση: υπερβολικό ενδιαφέρον προς την απόκτηση κύρους, πλούτου, ομορφιάς, ενός ψεύτικου εαυτού. Το άτομο δε νιώθει ποτέ καλά ότι κι αν κάνει. Συχνά γίνεται αυτοτιμωρητικό ή νιώθει ντροπή όταν δεν καταφέρνει να εκπληρώσει τις υψηλές προσδοκίες του. Είναι παγιδευμένο σε ένα συνεχή αγώνα συσσώρευσης όσο το δυνατόν περισσότερης δύναμης, χρημάτων ή γοήτρου, παρόλα αυτά, τίποτα δεν είναι αρκετό να κάνει το άτομο να νιώσει ικανοποίηση με τον εαυτό του. Το άτομο νιώθει ότι δεν μπορεί να αποδείξει στον εαυτό του την αξία του, ενώ διαρκώς επιθυμεί να φτάσει σε ακόμη υψηλότερα επίπεδα επιτυχίας.

Ποια είναι τα αίτια της δημιουργίας της παγίδας των ανελαστικών στάνταρ;

«Η εκδήλωση αγάπης των γονιών σας απέναντί σας εξαρτιόταν από τον βαθμό ανταπόκρισής σας στα υψηλά τους στάνταρ.
Ο ένας ή και οι δύο γονείς σας ήταν πρότυπα υψηλών, ακλόνητων στάνταρ.
Η παγίδα αυτή αναπτύχθηκε σαν ένα μέσο αναπλήρωσης των συναισθημάτων της μειονεκτικότητας, του κοινωνικού αποκλεισμού, της στέρησης ή της αποτυχίας.
Ο ένας ή και οι δύο γονείς σας σας ταπείνωναν ή σας κατέκριναν όταν δεν καταφέρνατε να ανταποκριθείτε στα υψηλά τους στάνταρ» (σελ. 430).

Όσοι μεγάλωσαν μέσα σε ένα οικογενειακό περιβάλλον που προσέφερε την αγάπη κάτω από συγκεκριμένες προϋποθέσεις έχουν περισσότερες πιθανότητες να αναπτύξουν τη συγκεκριμένη παγίδα. Ορισμένοι γονείς δείχνουν στοργή, αγάπη, επιδοκιμασία και ενδιαφέρον μόνο όταν το παιδί σημειώνει μια επιτυχία ή όταν η συμπεριφορά του είναι τέλεια. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα, η παιδική ηλικία να μετατραπεί σε έναν αγώνα δρόμου για να κερδηθεί η εύνοια των γονέων. Ο αγώνας, όμως, αυτός είναι ατελείωτος και χωρίς αποδείξεις ενίσχυσης κατά τη διάρκεια της πορείας αυτής. 


Ο δρόμος προς την αλλαγή της παγίδας:

Για να ξεκινήσει το άτομο μια αλλαγή της παγίδας των ανελαστικών στάνταρ θα πρέπει να εντοπίσει τα θέματα πάνω στα οποία τα στάνταρ είναι ανελαστικά, να καταγράψει τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα αυτών των στάνταρ, να συνειδητοποιήσει τα αίτια της παγίδας αυτής και να προσπαθήσει να επαναπροσδιορίσει τα στάνταρ που είναι σημαντικά για τον ίδιο. 

Το πρώτο βήμα για την αλλαγή είναι να αναλογιστεί το άτομο ποιο είναι το κόστος των υψηλών στάνταρ που διαρκώς βάζει στη ζωή του και κατά πόσο αξίζει να επιτρέπει σε αυτά να καταδυναστεύουν τη ζωή του.

Young, J.E. & Klosko, J.S. (2010). Ανακαλύπτοντας ξανά τη ζωή σας. Αθήνα: Πατάκη.