Πέμπτη, 24 Μαΐου 2018

Αυτομειονεξία και πώς υπονομεύει τη ζωή μας...


Οι περισσότεροι από εμάς όταν ακούμε για προκαταλήψεις ο νους μας πάει σε όλες εκείνες τις πεποιθήσεις που δε στηρίζονται σε κάποια λογική επιχειρηματολογία, και παρά ταύτα επηρεάζουν σε πολύ μεγάλο βαθμό τις πιο απλές έως τις πιο σύνθετες αποφάσεις ή επιλογές μας. 

Λόγου χάρη, ίσως έχετε συναντήσει ανθρώπους που θεωρούν κακοτυχία αν δουν μαύρη γάτα, αν περάσουν κάτω από σκάλα, αν σπάσουν καθρέφτη κ.ο.κ. Λίγοι, όμως, γνωρίζουν ή έχουν ακούσει κάτι για τις αυτοεξυπηρετικές προκαταλήψεις. Αυτού του είδους οι προκαταλήψεις λειτουργούν με τέτοιο τρόπο ώστε να γίνεται πιθανότερο οι άνθρωποι να αποδίδουν τις επιτυχίες τους στις εσωτερικές τους διαθέσεις, δηλαδή σε εσωτερικά αίτια, όπως π.χ. την ευφυΐα, την ικανότητα, κ.τ.λ. Ενώ αποδίδουν τις αποτυχίες τους σε εξωτερικά ή καταστασιακά αίτια, όπως λόγου χάρη τη δυσκολία του έργου, την έλλειψη τύχης, τη μη κατάλληλη χρονική στιγμή, κ.τ.λ. Δηλαδή, από τη μια έχουμε μια αυτοενίσχυση της μεροληψίας (εισπράττοντας τον έπαινο της επιτυχίας) και από την άλλη μια αυτοπροστασία της μεροληψίας (αρνούμενοι την ευθύνη για την αποτυχία), (Hewstone & Stroebe, 2007). 


Είναι σαφώς πιο εύκολο να κατηγορήσουμε τους άλλους κι όχι τον εαυτό μας. Αποποιούμαστε δηλαδή των προσωπικών ευθυνών και μεταθέτουμε την ευθύνη σε καταστάσεις, γεγονότα και άτομα, ώστε να μειώσουμε το άγχος και να προστατεύσουμε την εικόνα του εαυτού μας.  

Έτσι, λοιπόν, οι άνθρωποι μπορούν να διακριθούν σε δύο κατηγορίες, στους θεωρητικούς της «επαύξησης» (η ευφυΐα και η ικανότητα μπορούν να αυξηθούν μέσω της προσπάθειας) και στους θεωρητικούς της «οντότητας» (η ευφυΐα και η ικανότητα είναι σταθερές), (Dweck & Leggett, 1988). 


Ίσως, πρέπει να μας απασχολήσει αυτό που υποστηρίζει ο Weiner, ότι δηλαδή ο τρόπος που αποδίδουμε τις αιτίες για τις επιτυχίες ή τις αποτυχίες μας μπορεί να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο αισθανόμαστε. Τα συναισθήματα περιλαμβάνουν το ευτυχές επακόλουθο της επιτυχίας και το θλιβερό επακόλουθο της αποτυχίας ή τη ματαίωση. 

Με αφορμή τους παραπάνω συλλογισμούς, ένα ερώτημα που προκύπτει είναι: πώς θα βοηθηθούμε όταν πάντα για τις επιτυχίες μας θεωρούμε υπεύθυνους εμάς τους ίδιους, ενώ για τις αποτυχίες μας τους άλλους; Επίσης, πώς θα μπορέσουμε να διορθώσουμε και να μην επαναλάβουμε τα ίδια λάθη αν δε συνειδητοποιήσουμε πρώτα και κύρια τον βαθμό ευθύνης μας; Ουσιαστικά δε δίνουμε στον εαυτό μας τη δυνατότητα και την ευκαιρία να μάθει μέσα από τα λάθη του, εφόσον τα αρνούμαστε. 

Επιπροσθέτως, τι συμβαίνει όταν κανείς αναζητά τις αιτίες της αποτυχίας πριν ακόμη αυτή επέλθει; Τότε υφιστάμεθα τη λεγόμενη ‘’αυτομειονεξία’’, δηλαδή μια ελαφρά μορφή αυτοεξυπηρετικής προκατάληψης, όπου χρησιμοποιούνται εξωτερικοί αιτιώδεις παράγοντες, προκειμένου να συσκοτίσουν τη σχέση μεταξύ πράξεων και αξιολόγησης, ούτως ώστε να μετριάσουν με τον τρόπο αυτό τις επιπτώσεις της επικείμενης αποτυχίας. Για να γίνει πιο κατανοητό αυτό, φανταστείτε κάποιον ο οποίος περιμένει να αποτύχει σε έναν στόχο που έχει θέσει, κι αντί να προσπαθήσει παραπάνω μπορεί να πάρει ουσίες που εξασθενούν τον οργανισμό ή να καταναλώσει μεγάλες ποσότητες αλκοόλ, ώστε να έχει έναν λόγο, μια αυτοεξυπηρετική ερμηνεία για να δικαιολογήσει μέσα στο μυαλό του την επικείμενη αποτυχία του (Jones, 1990).


Συνεπώς, η ‘’αυτομειονεξία’’ μοιάζει με μια αυτοεκπληρούμενη προφητεία, όπου εμείς οι ίδιοι σαμποτάρουμε τον ίδιο μας τον εαυτό, απλά και μόνον επειδή δεν πιστεύουμε στις δυνάμεις μας ή απλά επειδή έχουμε πείσει τον εαυτό μας ότι ο στόχος μας είναι τόσο δύσκολος που δε χρειάζεται ούτε καν να προσπαθήσουμε. Πώς όμως θα μάθουμε αν ήμασταν ικανοί για την επίτευξη αυτού του στόχου αν δεν προσπαθήσουμε; Πώς είναι δυνατόν να θεωρούμε το αποτέλεσμα προδιαγεγραμμένο σε σημείο μάλιστα που να προκαλούμε κακό στο σώμα μας και στην ψυχή μας; 

Η ευφυΐα χωρίς την ικανότητα είναι δώρον άδωρον, η ικανότητα χωρίς την προσπάθεια είναι ελλιπής και η προσπάθεια χωρίς την ευφυΐα και την ικανότητα είναι μάταιος κόπος.




Βιβλιογραφία
       
Dweck, C. S., & Leggett, E. L. (1988). A social-cognitive approach to motivation and personality. Psychological Review, 95(2), 256-273.
Hewstone, M. & Stroebe, W. (2007). Κοινωνική Ψυχολογία. Αθήνα: Εκδόσεις Παπαζήση,  σελ. 304-305, 315-317.
Jones, E.E. (1990). Interpersonal perception. New York: Macmillan.






Κυριακή, 20 Μαΐου 2018

Παιδική σεξουαλική κακοποίηση




Ο ενήλικας έχει την ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ γιατί το παιδί δεν έχει τη δυνατότητα της κρίσης για την συγκατάθεση σε τέτοιου είδους ενέργειες.


Σημαντικό ρόλο στην έναρξη, τη διατήρηση, τη συχνότητα και τη φύση της συμπεριφοράς του θύτη- δράστη παίζει η σεξουαλική του έλξη για τα παιδιά και η στενότητα της σχέσης που υπάρχει ανάμεσα στο θύμα και το δράστη.


Αίτια της παιδικής σεξουαλικής κακοποίησης
Ø  δυσλειτουργία του γονεϊκού ρόλου
Ø  ανάληψη καθηκόντων σε νεαρή ηλικία
Ø  μητρότητα εκτός γάμου
Ø  χαμηλό μορφωτικό επίπεδο
Ø  ύπαρξη ψυχοπαθολογίας στους γονείς
Ø  εμπειρίες κακοποίησης που έχουν οι ίδιοι οι γονείς.
 

Ψυχολογικό- κοινωνικό προφίλ δραστών για σεξουαλική κακοποίηση παιδιών
(παιδοφιλία και αιμομιξία)
Ø  Χαμηλοί δείκτες κοινωνικών δεξιοτήτων
Ø  Ασταθές εργασιακό περιβάλλον
Ø   Ιστορικό χρήσης τοξικών ουσιών
Ø  Παραβατικές συμπεριφορές (ξυλοδαρμοί, κλοπές, οπλοφορία)
Ø  Ιστορικό ψυχιατρικής αγωγής
Ø  Διαταραχές προσωπικότητας (αντικοινωνική, παθητική-επιθετική)
Ø  Επιθετικότητα
Ø  Άρνηση και έλλειψη ανάληψης της ευθύνης
Ø  Κακοποίηση από τη μητέρα/ γονείς
Ø  Κακοποιητικό/ Αδιάφορο οικογενειακό περιβάλλον
Ø  Δυσκολία προσαρμογής στο περιβάλλον
Ø  Παρορμητική συμπεριφορά

ΤΙ ΚΑΝΕΙ Ο ΔΡΑΣΤΗΣ:
Ø  Δελεάζει
Ø  Παραπλανεί
Ø  Παγιδεύει
Ø  Στόχος: η σεξουαλική παραβίαση του παιδιού
            Ø  Ο δράστης σωπαίνει το παιδί
§  Με την παροχή δώρων ή με απειλές
§  Με δικαιολογίες και διαστρεβλώσεις της κατάστασης
§  «Σου άρεσε», «Θα σκότωνε τη μητέρα σου αυτό αν το μάθαινε», «Ξέρω ότι από την αρχή ήθελες και εσύ», «Σου μαθαίνω τι κάνουν οι μεγάλοι κι εσύ είσαι τόσο μεγάλος»
 

Επιπτώσεις παιδικής σεξουαλικής κακοποίησης
Ø  Αισθήματα ενοχής, άγχους, κατάθλιψης και μειονεξίας, θυμό και οργή
Ø  Ψυχικά τραύματα
Ø  Δυσκολίες στις διαπροσωπικές σχέσεις- ανικανότητα να αγαπήσουν ή να εμπιστευτούν ανθρώπους- αποφυγή φυσικής εγγύτητας, αποφυγή στενών σχέσεων
Ø  Δυσκολίες στην ανάπτυξη της σεξουαλικής ζωή
Ø  Εξαρτήσεις από ουσίες
Ø  Αντικοινωνική συμπεριφορά
Ø  Τάσεις αυτοκτονίας- αυτοτραυματισμούς
Ø  Εμπλοκή σε επικίνδυνες σεξουαλικά συμπεριφορές, αντιδραστική σεξουαλική δραστηριότητα
Ø  Εμπλοκή σε περιστατικά βίας
Ø  Χαμηλή αυτοεκτίμηση
Ø  Τα παιδιά μικρότερης ηλικίας κυρίως νιώθουν ότι χάνουν την ασφάλεια.
Ø  Τα παιδιά μεγαλύτερης ηλικίας που έχουν μεγαλύτερη γνωστική επίγνωση επηρεάζονται περισσότερο από την σεξουαλική κακοποίηση/ παρενόχληση
(Αρτινοπούλου, 2000. Γιωτάκος & Πρεκατέ, 2005)


Το εσωτερικό τραύμα παραμένει στα παιδιά που κακοποιούνται για πολύ καιρό ακόμα και όταν οι εξωτερικές πληγές έχουν θεραπευτεί. Το επαναλαμβανόμενο τραύμα της κακοποίησης που βιώνει το παιδί διαβρώνει την προσωπικότητά του
 


Βιβλία για γνωριμία με το σώμα
Βιβλία για το σεξ και το πώς γίνονται τα μωρά
è «Το πρώτο μου βιβλίο για το σεξ» (εκδόσεις Μίνωας)
è «Τα μωρά δεν τα φέρνει ο πελαργός» (εκδόσεις Πατάκη) (4+ ετών)
è «Ας μιλήσουμε για το σεξ» (εκδόσεις Πατάκη) (10+ ετών)
è «Κουβεντιάζοντας για το σεξ με τα μικρά μας παιδιά» (εκδόσεις Θυμάρι)
è «Πώς γίνονται τα μωρά;» (εκδόσεις Άγκυρα) (4+ ετών)
è «Πώς ήρθα στον κόσμο;» (εκδόσεις Άγκυρα)